El Niño nedir, 2026'da Türkiye'yi nasıl etkiler?

El Niño, Pasifik Okyanusu'nun ekvator kesiminde deniz suyunun aylarca normalden sıcak kalmasıyla ortaya çıkan ve dünyanın hava düzenini değiştiren bir iklim olayıdır. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), üç aylık RONI değerinin Ekim-Aralık 2026'da +2,5°C'ye ulaşma ya da aşma olasılığını yüzde 75 olarak veriyor. NOAA'ya göre bu eşik, 1950'den bu yana görülen tüm El Niño olaylarının gücünü geçmek anlamına geliyor.

Türkiye, El Niño'dan doğrudan değil, küresel atmosfer dolaşımı üzerinden dolaylı yoldan etkileniyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye için kesin bir "kurak kış" ya da "sel kışı" tahmini yapan resmî bir kurum yok.

El Niño nedir?

El Niño, NOAA'nın 11 Haziran 2026 tarihli açıklamasındaki tanıma göre, ekvator Pasifik'indeki sıcaklıkların art arda birkaç ay boyunca ortalamanın 0,5°C üzerinde olmasıyla oluşmuş sayılan bir ısınma evresidir. NOAA'nın açıklamasına göre El Niño adı İspanyolcada "küçük erkek çocuk" anlamına geliyor. NOAA, El Niño'yu ENSO (El Niño-Güney Salınımı) adlı döngünün sıcak evresi olarak tanımlıyor.

NOAA'nın açıklamasına göre El Niño sırasında Walker dolaşımı bozuluyor. Walker dolaşımı, Pasifik'in sıcak batısı ile serin doğusu arasındaki sıcaklık ve basınç farkından doğan, doğudan batıya esen dev bir hava akımıdır. Walker dolaşımı zayıflayınca sıcak su doğuya, Güney Amerika'ya doğru kayıyor.

El Niño'nun gücü, Carbon Brief'in "Pasifik'in orta kesiminin bir bölümü" olarak tarif ettiği Niño 3.4 bölgesindeki sıcaklık sapmasıyla izleniyor. NOAA'nın açıklamasına göre sapma 2,0°C'yi aşarsa olay "çok güçlü" El Niño sayılıyor. Carbon Brief, 2026'daki olay için "süper El Niño" adını kullanıyor. NOAA'nın Ulusal Hava Servisi direktörü Ken Graham, Haziran 2026'daki duyuruda "Her El Niño aynı değildir" diyerek her olayın havaya kendine özgü bir iz bıraktığını belirtti.

2026 El Niño'su gerçekten tarihin en güçlüsü mü?

2026 El Niño'su günlük ölçümde rekor kırdı, ancak resmî "en güçlü olay" kararı için zirve döneminin ölçümleri bekleniyor. Carbon Brief'in 21 Eylül 2026'da yayımlanıp 23 Eylül'de güncellenen analizine göre Niño 3.4 bölgesindeki günlük sapma 3,11°C ile 2015'teki 3,08°C'lik rekoru geçti. 3,11°C'lik günlük rekor, olayın beklenen zirvesinden haftalar önce kırıldı.

Farklı haberlerde farklı rakamlar görülmesinin nedeni, ölçütlerin farklı olması. ONI (Okyanus Niño Endeksi) ve RONI (Göreli Okyanus Niño Endeksi), Niño 3.4 bölgesindeki sıcaklık sapmasını izleyen endekslerdir. Carbon Brief'e göre meteoroloji kurumları bu endeksleri genellikle üç aylık kayan ortalamayla hesaplıyor. Carbon Brief'in analizi ise günlük veriye bakıyor. Günlük değerler bu yüzden üç aylık endeks değerlerinden yüksek görünüyor.

Carbon Brief'e göre RONI, ONI'den farklı olarak tropik okyanusların genel ısınmasını hesaba katıyor. Carbon Brief'in analizi, günlük RONI değerinin Eylül 2026 ortasında yaklaşık 2,5°C olduğunu ve 1982'deki rekorun yaklaşık 0,7°C altında kaldığını yazıyor. NOAA'nın tarihsel eşiği ise günlük değil, üç aylık RONI değerine dayanıyor. NOAA'nın 10 Eylül 2026 raporu, üç aylık RONI değerinin Ekim-Aralık 2026'da +2,5°C'ye ulaşması ya da bu değeri aşmasına yüzde 75 olasılık veriyor.

Gerçekleşmiş ölçümler

Tahminler

El Niño ne zaman zirve yapacak, ne kadar sürecek?

Tahminler 2026 El Niño'sunun zirvesini Aralık 2026'ya yerleştiriyor ve olayın 2027 baharına kadar güçlü kalacağını gösteriyor. WMO'nun (Dünya Meteoroloji Örgütü) Ağustos 2026 güncellemesine (3 Eylül 2026'da yayımlandı) göre El Niño'nun Eylül-Kasım 2026 ve Aralık 2026-Şubat 2027 dönemlerinde sürme olasılığı neredeyse yüzde 100. WMO, olayın yıl sonuna doğru çok güçlü düzeye çıkıp zirve yapmasını bekliyor.

Meteored'in 6 Ekim 2026 tarihli haberinde aktardığına göre ECMWF'nin Ekim başında güncellenen tahmini, Niño 3.4 sapmasının Aralık 2026'da 4°C'yi geçeceğini gösteriyor. Meteored'in aktardığına göre model çalıştırmalarının çoğunda sapma Nisan 2027'ye kadar 3°C'nin üzerinde kalıyor. ECMWF rakamları ECMWF'nin kendi yayınından değil, ikincil bir kaynaktan alındı.

Carbon Brief'in derlediği mevsimsel modeller de yaklaşık 4,1°C'lik bir aylık zirvede buluşuyor. Carbon Brief'e göre çalıştırmaların yüzde 80'i 3,4°C ile 4,6°C arasında kalıyor ve tüm çalıştırmalar 2015-16 rekorunun üzerinde zirve yapıyor.

El Niño Türkiye'yi etkiler mi?

El Niño Türkiye'yi doğrudan değil, dolaylı yoldan etkiler. Hürriyet'in 7 Eylül 2026 tarihli haberine göre dolaylı etki, El Niño'nun küresel atmosfer dolaşımını değiştirmesi üzerinden ortaya çıkıyor. WMO da El Niño'nun gücünün herhangi bir bölgedeki etkinin büyüklüğüne doğrudan dönüşmediğini belirtiyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), mevsimlik tahmin modelinin El Niño ve La Niña olaylarını deniz suyu sıcaklıkları ve NAO salınımı gibi büyük ölçekli etkenlerle birlikte hesaba kattığını açıklıyor.

Türkiye için güçlü El Niño ile kış havası arasındaki bağ, tutarlı bir kural olarak ortaya konmuş değil. Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı'nın görüşlerine yer veren İklim Haber'in 14 Mayıs 2026 tarihli yazısı, Türkiye'deki El Niño etkisinin tropik bölgelerdeki kadar doğrudan okunmaması gerektiğini belirtiyor. İklim Haber'in yazısına göre El Niño Türkiye'de kendiliğinden kuraklık ya da aşırı yağış anlamına gelmiyor. Türkiye'nin yağış ve sıcaklığında Kuzey Atlantik Salınımı, Akdeniz'deki basınç sistemleri ve batı rüzgârları daha belirleyici. Açtığımız kaynaklarda 1997-98 ve 2015-16 kışlarına ait Türkiye sıcaklık ve yağış sapmalarını veren resmî bir tablo yer almıyor.

Hürriyet'in haberine göre İstanbul Aydın Üniversitesi'nden meteoroloji uzmanı Dr. Güven Özdemir, Türkiye için klasik serin bir sonbahar yerine sıcak, nemli ve zaman zaman çok yağışlı bir tablo bekliyor. Özdemir, Ekim ve Kasım aylarında toplam yağış miktarından çok yağışın şiddetinin önem taşıyacağını söylüyor. Hürriyet'in haberindeki ifadelere göre Özdemir bu beklentiyi doğrudan El Niño'ya değil, yaz boyunca olağanüstü sıcak kalan denizlerin atmosfere verdiği neme ve Balkanlar'dan gelen soğuk havaya bağlıyor. Hürriyet'in haberi, MGM'nin Ekim tahmininin Türkiye genelinde normalden fazla yağış öngördüğünü de aktarıyor.

MGM'nin 5 Ekim 2026'da güncellenen mevsimlik tahmini, Ocak 2027 için bir model öngörüsü veriyor. MGM'nin mevsimlik tahminine göre hava sıcaklığının İç Anadolu'nun kuzeydoğusu ile Doğu Anadolu'nun güneybatısında mevsim normallerinin 2 ila 3 derece, diğer yerlerde 1 ila 2 derece üzerinde seyretmesi bekleniyor. Yağışın ise Marmara'nın doğusu ve güneyinin de aralarında olduğu bazı bölgelerde normallerin üzerinde, diğer yerlerde normaller civarında olması öngörülüyor. MGM, mevsimlik tahminlerin ECMWF mevsimlik tahmin modeline dayandığını belirtiyor. MGM'nin rakamları kesin sonuç değil, model öngörüsüdür.

"Tarihin en güçlü El Niño'su Türkiye'ye geliyor" türünden başlıklar bu nedenle yanıltıcı. NOAA'nın tanımına göre El Niño tropikal Pasifik'te gelişen bir olay ve Türkiye'ye bir fırtına gibi "gelmiyor".

Dünyada hangi etkiler bekleniyor?

WMO'nun Ağustos 2026 güncellemesine göre çok güçlü bir El Niño, dünyanın birçok bölgesinde sıcaklık ve yağış düzenlerinde belirgin kaymalar olma olasılığını artırıyor. WMO, kendisinin ve ulusal meteoroloji servislerinin 2026 El Niño'su için hazırlık ve erken uyarı çalışmalarını hızlandırdığını bildiriyor. NOAA'nın 10 Eylül 2026 raporu da 2026 El Niño'su büyüklüğündeki bir olayda El Niño'yla uyumlu etkilerin görülme şansının arttığını, ancak bunun garanti olmadığını yazıyor.

NOAA'nın Haziran 2026 açıklamasına göre El Niño kışlarında ABD'nin güneyinde daha fırtınalı hava ile yağmur ve kar olasılığı artıyor. Küresel sıcaklık açısından Carbon Brief, 2026'nın kayıtlardaki en sıcak ya da ikinci en sıcak yıl olmasını bekliyor. Carbon Brief'e göre El Niño'nun küresel sıcaklıklara asıl etkisi 2027'de görülebilir.

Önümüzdeki haftalarda neye bakmalı?

İlk tarih 8 Ekim 2026. NOAA İklim Tahmin Merkezi o gün yeni ENSO tartışma raporunu yayımlayacak. 8 Ekim raporunda ve sonrasında izlenecek somut göstergeler şunlar:

• Niño 3.4 değeri (8 Ekim 2026): NOAA'nın 10 Eylül 2026 raporu Ağustos için +1,8°C veriyordu. Yeni raporda bu değerin ne kadar yükseldiği görülecek.
• Tarihsel olay olasılığı (8 Ekim 2026): NOAA, üç aylık RONI'nin +2,5°C'ye ulaşmasına Eylül 2026'da yüzde 75 olasılık vermişti. Bu oranın artması ya da azalması, rekor beklentisinin yönünü gösterecek.
• Aralık 2026 zirvesi: Meteored'in aktardığı ECMWF tahmini 4°C'nin üzerinde, Carbon Brief'in derlediği modeller yaklaşık 4,1°C'lik bir zirve öngörüyor. Aralık ölçümleri bu tahminlerin tutup tutmadığını ortaya koyacak.

Olayın tarihsel rekor sayılıp sayılmayacağı, NOAA'nın ölçütüne göre Ekim-Aralık 2026 dönemine ait üç aylık RONI değerine bağlı. Üç aylık RONI değeri, dönem tamamlandıktan sonra hesaplanabilecek. Türkiye'deki kış koşulları için MGM'nin aylık ve mevsimlik tahminleri temel alınmalı.