Islak mendil yasağı: Hangi ülkede, ne zaman başlıyor?

Plastik içeren ıslak mendil yasağı Türkiye'de değil, Birleşik Krallık'ta yürürlüğe giriyor. Yasak ilk olarak 18 Aralık 2026'da Galler'de başlıyor; Kuzey İrlanda 18 Mayıs 2027'de, İngiltere 19 Mayıs 2027'de, İskoçya 11 Ağustos 2027'de uygulamaya geçiyor. Yasak, plastik içeren ıslak mendillerin tüketiciye satışını ve tedarikini kapsıyor; plastik içermeyen ıslak mendiller satılmaya devam edecek.

Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ıslak mendil satışını yasaklayan, yürürlükte bir düzenleme bulunmuyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 11 Mart 2026'da görüşe açtığı yönetmelik taslağı ise ıslak mendilleri işaretleme (etiketleme) hükümleri kapsamına alıyor.

Islak mendil yasağı hangi ülkede, hangi tarihte başlıyor?

Plastik içeren ıslak mendil yasağı Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülkede ayrı mevzuatla ve farklı tarihlerde başlıyor. İskoçya Hükümeti'nin 13 Şubat 2026 tarihli açıklamasına göre sıra şöyle: Galler 18 Aralık 2026, Kuzey İrlanda 18 Mayıs 2027, İngiltere 19 Mayıs 2027, İskoçya 11 Ağustos 2027.

Ülke	Yasağın başlangıç tarihi
Galler	18 Aralık 2026
Kuzey İrlanda	18 Mayıs 2027
İngiltere	19 Mayıs 2027
İskoçya	11 Ağustos 2027

İskoçya Hükümeti'nin açıklaması, tarih farkının yasama takvimlerinden kaynaklandığını, kapsamın ve amacın dört ülkede aynı tutulduğunu belirtiyor. İngiltere'deki düzenleme 18 Kasım 2025'te kabul edildi ve 18 aylık geçiş süresinin ardından yürürlüğe girecek.

Hangi ıslak mendiller yasaklanıyor?

Yasak, plastik içeren ve tek kullanım için tasarlanmış tüm ıslak mendilleri kapsıyor. Galler Hükümeti'nin işletmelere yönelik rehberi kapsamdaki ürünleri şöyle sayıyor: bebek mendilleri, yüz ve makyaj temizleme mendilleri, kozmetik kâğıt yüz maskeleri, ıslak tuvalet kâğıdı, antibakteriyel el mendilleri, kişisel hijyen ve deodorant mendilleri ile ev temizlik mendilleri.

İngiltere'deki yönetmelik ıslak mendili, önceden ıslatılmış ve yeniden kullanılmak üzere tasarlanmamış dokunmamış kumaş parçası olarak tanımlıyor. Plastik tanımı ise kimyasal olarak değiştirilmemiş doğal polimerleri dışarıda bırakıyor. Bu nedenle plastik içermeyen ıslak mendiller ile yeniden kullanılabilen mendiller yasağın dışında kalıyor.

Galler Hükümeti'nin rehberi, satıcıların "plastik içermez" ibaresine güvenmeden önce ürün bilgisini doğrulaması gerektiğini de not ediyor.

Islak mendil yasağının istisnaları neler?

Plastik içeren ıslak mendil yasağı üç ana istisna tanıyor: eczaneler, tıbbi kullanım ve işletmeden işletmeye satış. İngiltere'deki yönetmeliğe göre kayıtlı eczaneler bu ürünleri mağazada veya internetten sağlayabilecek, ancak reklam ve görünürlük konusunda kısıtlamalara uyacak. Sağlık profesyonellerinin tıbbi amaçlı tedariki de serbest.

İşletmelerin ve yerel yönetimlerin kendi kullanımları için yaptığı alımlar da yasağın dışında. Galler Hükümeti'nin rehberi bakımevlerini örnek veriyor: bakımevleri plastik içeren ıslak mendilleri tedarikçilerinden almaya devam edebilecek. İskoçya Hükümeti ayrıca endüstriyel kullanımı istisnalar arasında sayıyor.

Üretim de yasaklanıyor mu?

Hayır, İngiltere'deki yönetmelik yalnızca tüketiciye yönelik ticari tedariki yasaklıyor, üretimi düzenlemiyor. İngiltere'deki çevre sağlığı meslek kuruluşu CIEH'in 4 Aralık 2025 tarihli haberine göre hükümet, üretim yasağını satış yasağı yürürlüğe girdikten sonra değerlendirecek.

Yasağa uymayan satıcıya ne ceza veriliyor?

İngiltere'deki yönetmelik, yasağa aykırı tedariki para cezası gerektiren bir suç sayıyor. Yönetmelik ayrıca idari yaptırımlar öngörüyor: 200 sterlin sabit para cezası (erken ödemede 100 sterlin), uyum bildirimi ve faaliyeti durdurma bildirimi. Durdurma bildirimine uymamak iki yıla kadar hapis cezasına yol açabiliyor.

Plastik içeren ıslak mendiller neden yasaklanıyor?

Plastik içeren ıslak mendiller, tuvalete atıldığında kanalizasyonu tıkadığı ve zamanla mikroplastiğe dönüştüğü için yasaklanıyor. CIEH'in 4 Aralık 2025 tarihli haberine göre kanalizasyon tıkanıklıklarının yüzde 94'üne ıslak mendiller yol açıyor ve onarımların yıllık maliyeti yaklaşık 200 milyon sterlini buluyor.

Kuzey İrlanda Tarım, Çevre ve Kırsal İşler Bakanlığı'nın (DAERA) 18 Kasım 2025 tarihli açıklamasına göre 2021'de Birleşik Krallık pazarına 30 milyardan fazla ıslak mendil sürüldü. Bu mendillerin 25 milyardan fazlası plastik içeriyordu.

İskoçya Hükümeti'nin açıklamasında yer alan verilere göre Scottish Water yılda yaklaşık 35.000 kanalizasyon tıkanıklığına müdahale ediyor. Bu müdahalelerin maliyeti yaklaşık 10 milyon sterlin ve tıkanıklıkların çoğu yanlış atılan ıslak mendillerden kaynaklanıyor. Aynı açıklamaya göre 2015-2020 arasında Birleşik Krallık sahillerinde her 100 metrede ortalama 20 ıslak mendil bulundu.

Plastik içermeyen ıslak mendil tuvalete atılabilir mi?

Hayır, yasak plastik içermeyen ıslak mendilleri tuvalete atılabilir hâle getirmiyor. CIEH'in haberinde görüşüne yer verilen Rivers Trust, "tuvalete atılabilir" etiketi taşıyanlar dahil tüm ıslak mendillerin boruları tıkayabileceğini belirtiyor. Aynı haberde su şirketi Severn Trent, tuvalete yalnızca idrar, dışkı ve tuvalet kâğıdının atılması gerektiğini söylüyor.

Türkiye'de ıslak mendil yasaklanacak mı?

Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ıslak mendil satışını yasaklayan, yürürlükte bir düzenleme yok. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı'nı 11 Mart 2026'da görüşe açtı. Görüş bildirme süresi 3 Nisan 2026'da doldu. Taradığımız kaynaklarda yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlandığına dair bir bilgiye ulaşamadık.

Bakanlığın duyurusuna göre taslak, içecek kapları ve tütün ürünleriyle birlikte ıslak mendiller için etiketleme gereklilikleri belirliyor. Duyuru ıslak mendil için bir satış yasağı tarihinden söz etmiyor.

İktisadi Kalkınma Vakfı'nın (İKV) 12 Mart 2026 tarihli bilgi notu taslağı daha ayrıntılı aktarıyor. Nota göre taslakta ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havluları için üç başlık öne çıkıyor:

• Ambalajda açık, görünür ve silinmez işaretlemeyle çevresel etki uyarısı.
• Tüketimin azaltılması hedefi.
• Islak mendilin yalnızca müşteri talep ettiğinde verilmesi.

İKV notu, ıslak mendilleri piyasaya arz yasağı getirilebilecek ürünler arasında da sayıyor. Taslak kesinleşmediği için bu hükümlerin son hâli ve tarihleri henüz doğrulanmış değil.

Avrupa Birliği'nde ıslak mendil yasak mı?

Hayır, Avrupa Birliği plastik içeren ıslak mendilleri yasaklamıyor, etiketleme zorunluluğu uyguluyor. Mevzuat danışmanlığı Biorius'un bilgi notuna göre (AB) 2019/904 sayılı Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi ve (AB) 2020/2151 sayılı uygulama tüzüğü, plastik içeren tek kullanımlık ıslak mendillerin ambalajında zorunlu bir işaret arıyor. Bu zorunluluk 3 Temmuz 2021'den beri geçerli.

Bundan sonra hangi tarihler izlenecek?

Takvimdeki ilk somut tarih 18 Aralık 2026: Galler'de plastik içeren ıslak mendillerin tüketiciye tedariki bu tarihte suç hâline geliyor. Ardından Mayıs 2027'de Kuzey İrlanda ve İngiltere, Ağustos 2027'de İskoçya geliyor. İngiltere'de olası bir üretim yasağı ise satış yasağından sonra değerlendirilecek.

Türkiye tarafında belirleyici adım, Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik'in Resmî Gazete'de yayımlanması olacak. Islak mendil için etiketleme ve "talep hâlinde verme" kurallarının kesinleşip kesinleşmediği ve hangi tarihte başlayacağı ancak yayımlanan metinle netleşecek.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'de ıslak mendil satışı yasaklandı mı?

Hayır. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ıslak mendil satışını yasaklayan, yürürlükte bir düzenleme yok. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 11 Mart 2026'da görüşe açtığı Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı, ıslak mendiller için etiketleme gerekliliği içeriyor. Taslağın son hâli ve tarihleri henüz doğrulanmadı.

Bebek ıslak mendilleri de yasak kapsamında mı?

Evet, plastik içeriyorsa bebek ıslak mendilleri de Birleşik Krallık'taki yasağın kapsamında. Galler Hükümeti'nin rehberi bebek mendillerini makyaj temizleme, antibakteriyel el ve ev temizlik mendilleriyle birlikte kapsamdaki ürünler arasında sayıyor. Plastik içermeyen bebek ıslak mendilleri ise satılmaya devam edebilecek.

Islak mendilde plastik var mı?

Islak mendillerin büyük bölümü plastik içeriyor. Kuzey İrlanda Tarım, Çevre ve Kırsal İşler Bakanlığı'nın 18 Kasım 2025 tarihli açıklamasına göre 2021'de Birleşik Krallık pazarına sürülen 30 milyardan fazla ıslak mendilin 25 milyardan fazlası plastik içeriyordu. Plastik içermeyen ıslak mendiller de piyasada bulunuyor.

Yasaktan sonra sağlık nedeniyle plastik içeren ıslak mendile ihtiyacı olanlar ne yapacak?

Sağlık nedeniyle plastik içeren ıslak mendile ihtiyaç duyanlar bu ürünleri eczanelerden temin edebilecek. İngiltere'deki yönetmelik kayıtlı eczanelerin mağazada veya internetten tedarikine izin veriyor. İskoçya Hükümeti de tıbbi veya sağlık gerekçesi olan kişilerin bu ıslak mendilleri eczaneden isteyebileceğini açıkladı.

Birleşik Krallık'taki ıslak mendil yasağı Türkiye'den seyahat edenleri etkiler mi?

İncelenen mevzuat ıslak mendil kullanımını veya bulundurmayı değil, ticari tedariki düzenliyor. İngiltere'deki yönetmelik, plastik içeren ıslak mendillerin bir işletme tarafından son kullanıcıya sağlanmasını yasaklıyor. Yönetmelikte bireylerin yanında ıslak mendil taşımasına yönelik bir hüküm yer almıyor.